Nowelizacja ustawy o Państwowej Inspekcji Pracy opublikowana - nowe przepisy to rewolucja, warto dobrze się do nich przygotować.
W dniu 7 kwietnia 2026 r. w Dzienniku Ustaw RP opublikowano nowelizację ustawy o Państwowej Inspekcji Pracy (PIP). Oznacza to, że proces legislacyjny został zakończony, termin wejścia w życie nowych przepisów rozpoczął swój bieg, a Przedsiębiorcy powinni rozpocząć przygotowania do nowych realiów prawnych, które mogą w istotny sposób wpłynąć na umowy cywilnoprawne w firmach.
Kluczowe daty
Ustawa wejdzie w życie 8 lipca 2026 r. i od tego dnia okręgowi inspektorzy PIP zyskają uprawnienie do ustalania stosunku pracy w drodze decyzji administracyjnej.
Decyzja administracyjna zamiast długotrwałego procesu i wyroku sądowego
Ustawa wprowadza rewolucyjną zmianę: Okręgowy Inspektor PIP zostanie wyposażony w narzędzie do tzw. reklasyfikacji umów co oznacza, że będzie mógł wydać decyzję administracyjną stwierdzającą istnienie stosunku pracy (jeśli uzna, że np. umowa zlecenia jest w rzeczywistości etatem). Do tej pory wymagało to długotrwałego procesu przed sądem pracy.
Obowiązywał będzie tzw. prymat polecenia: Zanim inspektor PIP wyda decyzję, skieruje polecenie usunięcia stwierdzonych podczas kontroli uchybień. Decyzja zapadnie dopiero wtedy, gdy Przedsiębiorca zignoruje polecenia.
Nowe przepisy wymagają, by inspektor uwzględniał wolę stron.
Odwołanie od decyzji inspektora PIP będzie kierowane do właściwego sądu pracy, w terminie zaledwie 1 miesiąca od dnia jej doręczenia.
Co to oznacza dla przedsiębiorców?
Możliwość przekształcenia umów cywilnoprawnych w umowy o pracę to dla Przedsiębiorców realne ryzyko potencjalnych sankcji.
Oto przykładowe skutki możliwe do zidentyfikowania:
Skutki Finansowe:
Konieczność zapłaty zaległych składek ZUS oraz zaliczek na podatek dochodowy (wraz z odsetkami) za okres, w którym zdaniem inspektora PIP istniał stosunek pracy.
Skutki Sankcyjne:
Nowelizacja dwukrotnie podnosi maksymalne grzywny za naruszenia praw pracowniczych – w niektórych przypadkach wyniosą one nawet 60.000,00 zł lub 90.000,00 zł.
Skutki Operacyjne:
Powstanie obowiązków przyznania „pracownikowi” wszystkich przywilejów pracowniczych, m.in. właściwego wynagradzania pracy w godzinach nadliczbowych, pracy w soboty, przyznania urlopów wypoczynkowych lub wypłaty ekwiwalentu za jego niewykorzystanie.
Legalizacja zatrudnienia:
Ryzyko postawienia zarzutu nielegalnego powierzania pracy cudzoziemcowi (niezgodnie z warunkami wydanego zezwolenia na pracę i w konsekwencji tego odpowiedzialność karno-wykroczeniowa oraz finansowa).
PIP zyska ogromny budżet na przeprowadzanie kontroli
Ustawa zakłada zwiększenie finansowania PIP na nowe zadania. Dodatkowo nowelizacja wprowadza wdrożenie systemów zautomatyzowanej wymiany danych między PIP a organami skarbowymi i ZUS. W praktyce oznacza to zwiększenie liczby kontroli, a przede wszystkim koniec kontroli „przypadkowych” – dzięki analityce danych i wymianie informacji między instytucjami, PIP będzie w stanie precyzyjniej typować do kontroli te podmioty, w których ryzyko nieprawidłowości jest największe.
Dlaczego warto działać już teraz?
Przedsiębiorcy mają 12 miesięcy od dnia wejścia w życie ustawy na dobrowolną naprawę sytuacji (zawarcie umów o pracę). To roczne „okno pogodowe” pozwala na naprawę błędów bez ryzyka otrzymania mandatu czy wydania przez inspektora PIP decyzji administracyjnej o reklasyfikacji umów.
Reforma PIP jest jednym z "kamieni milowych" do odblokowania środków z Krajowego Planu Odbudowy, co sugeruje, że determinacja organów do egzekwowania nowego prawa będzie wyższa.
Jak możemy Państwu pomóc?
Mimo tego, że nowe zmiany wydają się kompleksowe i rewolucyjne, można dobrze się do nich przygotować. Chętnie pomożemy Państwu w tych działaniach, proponując nasze wsparcie w następujących obszarach:
Audyt form zatrudnienia:
Przeprowadzamy wielowymiarową analizę stosowanych form zatrudnienia, oceniając ryzyko reklasyfikacji. Nie ograniczamy się do dokumentów – badamy stan faktyczny, identyfikujemy „czerwone flagi”, przygotowujemy konkretny plan naprawczy i rekomendacje.
Wdrożenie procesów naprawczych:
Przygotowujemy niezbędną dokumentację, która pozwala w pełni i bezpiecznie skorzystać z ustawowego, 12-miesięcznego okresu bezkarności.
Wnioski o interpretacje indywidualne:
Przygotujemy wnioski do Głównego Inspektora Pracy o wydanie interpretacji, które stanowią dla Przedsiębiorcy „polisę ubezpieczeniową” dla stosowanego modelu biznesowego.
Szkolenia:
Edukujemy kadrę kierowniczą i działy HR w zakresie bezpiecznego zarządzania zespołami mieszanymi (B2B/zlecenie/etat). Uczymy, jak unikać zachowań, które podczas kontroli PIP mogłyby zostać uznane za dowód istnienia stosunku pracy.
____________________
Zapraszamy na bezpłatną konsultację dotyczącą elementów wymagających dostosowania do nowych przepisów w Państwa firmie - wspólnie zadbamy o bezpieczeństwo prawne Państwa firmy.
W celu umówienia się na konsultację, skontaktuj się z ekspertką prawa pracy TIAS Legal:
Paulina Remlein
Radca Prawny
paulina.remlein@tias.pl
Zobacz również
Rewolucja w przeciwdziałaniu mobbingowi i dyskryminacji
Nowa definicja mobbingu oraz rozszerzone pojęcie dyskryminacji to tylko niektóre zmiany, które obejmuje rządowy projekt zmiany Kodeksu Pracy, jaki w lutym 2026 r. trafił do Sejmu. Proponowane przepisy znacząco rozszerzają ochronę pracowników i nakładają na przedsiębiorców jako pracodawców nowe, konkretne obowiązki w zakresie kształtowania kultury pracy. Poniżej przedstawiamy Państwu podsumowanie proponowanych zmian.
Rozwijamy praktykę nieruchomości
W odpowiedzi na rosnące potrzeby rynku otworzyliśmy nowy Departament Real Estate, który zapewnia kompleksowe wsparcie inwestorów na każdym etapie cyklu życia projektu – od strukturyzacji i due diligence, przez komercjalizację, aż po exit.
Ustawa wygaszająca rozwiązania tzw. specustawy o obywatelach Ukrainy weszła w życie
Ustawa wygaszająca rozwiązania tzw. specustawy o obywatelach Ukrainy weszła w życie.